Công ty Mỹ điều tra tố giác về hối lộ ở Việt Nam

Một công ty ở Mỹ đang bị điều tra sau những cáo buộc rằng hoạt động của công ty này tại Việt Nam đầy tham nhũng, đã vi phạm luật chống hối lộ của Mỹ.

Các doanh nghiệp Mỹ và Việt Nam ký kết hợp đồng kinh doanh tại Phủ Chủ tịch ở Hà Nội ngày 12/11/2017 trong chuyến thăm chính thức của Tổng thống Mỹ lúc đó Donald Trump. Các công ty Mỹ gặp thách thức “đáng kể”, bao gồm cả tham nhũng, khi kinh doanh tại Việt Nam.

Thông tin này xuất phát từ một báo cáo định kỳ mà Boston Scientific nộp cho Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) vào tuần trước, bao gồm các hoạt động và thu thập của công ty trong quý II năm nay.

Trong một báo cáo công bố ngày 4/8, Boston Scientific cho biết họ đã nhận được một lá thư khiếu nại vào tháng Ba về các hoạt động của họ tại Việt Nam. Bức thư cho biết công ty có trụ sở tại Massachusetts đã vi phạm Đạo luật chống tham nhũng ở nước ngoài của Hoa Kỳ tại Việt Nam.

Boston Scientific, được coi là một gã khổng lồ trong lĩnh vực công nghệ, cho biết họ đang “hợp tác với các cơ quan chính phủ khi điều tra các cáo buộc.”

Một đại diện của Boston Scientific từ chối bình luận về cuộc điều tra của VOA và cho biết thông tin công ty có thể tiết lộ là thông tin mà họ đã tiết lộ trong báo cáo hàng quý được công bố gần đây nhất.

Công ty đã không cung cấp thêm bất kỳ chi tiết nào về bản chất hoặc phạm vi của vi phạm bị cáo buộc hoặc cuộc điều tra về các cáo buộc. FCPA cấm các công ty Hoa Kỳ hối lộ cho các quan chức nước ngoài để đạt được lợi thế kinh doanh.

Dự luật cũng yêu cầu các công ty phải báo cáo với SEC, cơ quan quản lý độc lập của chính phủ liên bang chịu trách nhiệm bảo vệ các nhà đầu tư và họ phải tuân thủ các quy định kiểm toán nhất định. Cụ thể, họ phải “tạo và duy trì sổ sách và hồ sơ phản ánh chính xác và trung thực các giao dịch của công ty” và “thiết lập và duy trì hệ thống kiểm soát kiểm toán”, theo Bộ Tư pháp.

SEC, một trong bốn cơ quan quản lý lớn nhất của thị trường tài chính Mỹ, và Bộ Tư pháp Hoa Kỳ là hai cơ quan thực thi Đạo luật chống tham nhũng ở nước ngoài.

Theo tài liệu của công ty được đăng tải trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Bộ Y tế, Công ty TNHH Boston Scientific Việt Nam là chi nhánh của công ty tại quốc gia Đông Nam Á và có trụ sở chính tại Thành phố Hồ Chí Minh. Được biết, công ty bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ tháng 1 năm 2020 dưới sự quản lý thuế của Cục thuế Thành phố Hồ Chí Minh.

Một nhân viên công ty tại Việt Nam từ chối bình luận qua điện thoại. Các phóng viên đã yêu cầu giám đốc công ty Nguyễn Quốc Thịnh bình luận về cuộc điều tra của công ty về cáo buộc hối lộ tại Việt Nam thông qua một email do nhân viên cung cấp, nhưng không nhận được phản hồi ngay lập tức.

Hối lộ ở Việt Nam

Việt Nam được biết đến là quốc gia có nạn tham nhũng tràn lan, xếp thứ 87/180 trong Chỉ số Tham nhũng năm 2021 của Tổ chức Minh bạch Quốc tế. Tuy nhiên, nó cũng tăng từ vị trí 113 sáu năm trước.

Trong sáu năm qua, chiến dịch chống tham nhũng của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Việt Nam đã quy tụ các quan chức cấp cao của chính phủ, trong đó có Ủy viên Bộ Chính trị Đinh Lasheng, cũng như các lãnh đạo ngành. Có liên quan đến các cáo buộc về quản lý yếu kém và hối lộ.

Một cuộc khảo sát năm 2016 về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy khoảng 66% công ty ở Việt Nam phải trả cho các quan chức “phí hỗ trợ” để tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh.
Ở Việt Nam, “cơ sở vật chất”, “chiết khấu” hay hoa hồng được coi là những hình thức hối lộ trá hình.

Đã có tiền lệ về việc các công ty nước ngoài trả tiền “tạo điều kiện” hoặc “hoàn tiền” cho các quan chức Việt Nam khi kinh doanh tại đây.

Vào tháng 7 năm 2017, các quan chức chính phủ Việt Nam đã yêu cầu các đối tác Hoa Kỳ trả 25% hoa hồng bán vũ khí, theo cơ quan tình báo quốc phòng của Anh. Sheppard Media, dẫn nguồn tin quốc phòng Hoa Kỳ cho biết, các quan chức quốc phòng Việt Nam đã thông báo cho phái đoàn Hoa Kỳ rằng khoản mua bán phải được “giảm giá” của một phần tư tổng giá trị hợp đồng.

Để có được lợi thế kinh doanh tại Việt Nam, các công ty Nhật Bản cũng đã phải hối lộ các quan chức ở quốc gia Đông Nam Á này.

Vụ án được đưa ra ánh sáng vào năm 2020, lãnh đạo công ty nhựa Nhật Bản Tenma Corp bị cáo buộc đưa 23,6 triệu yên hối lộ cho các quan chức thuế Việt Nam để trốn thuế. Trước đó, vào năm 2015, công ty JTC của Nhật Bản cũng đã đưa hối lộ cho các quan chức đường sắt Việt Nam gần 70 triệu yên để tiếp khách, đối ngoại và cho các “sếp” trong dịp lễ hội mùa xuân, bị cáo nói.

Năm 2008, một vụ án hối lộ cấp cao giữa các công ty Nhật Bản và quan chức Việt Nam liên quan đến dự án Đường cao tốc Đông Tây. Bốn quan chức PCI khai nhận đã hối lộ cho ông Huang Yushi, cựu Phó Giám đốc Bộ Giao thông Vận tải. Hồ Chí Minh, một số công trình với tổng giá trị hơn 800.000 USD đã được trao giải. Vụ việc khiến Nhật Bản phải đình chỉ các khoản vay ưu đãi cho Việt Nam và xem xét lại việc thực hiện ODA tại quốc gia Đông Nam Á này.

Việt Nam được coi là một trong 20 thị trường mới nổi của Boston Scientific, công ty có văn phòng tại 40 quốc gia trên thế giới.

Các thị trường mới nổi này, trong đó có Việt Nam, nằm trong chiến lược mở rộng toàn cầu của Boston Scientific, nhằm tăng doanh số và thị phần trên toàn cầu, theo báo cáo mới công bố của công ty. Công ty tin rằng Việt Nam và 19 thị trường mới nổi còn lại được liệt kê trong báo cáo “có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của họ và ngành chăm sóc sức khỏe và khả năng đóng góp vào hoạt động kinh doanh toàn cầu của chúng tôi.”